‘Thuis’ noem ik het nog steeds, het huis van m’n ouders. Laatst had ik zelfs ‘thuis’ in de navigatie ingevuld toen ik pas na een half uur ontdekte dat ik naar mijn eigen huis reed, in plaats van dat van mijn ouders, wat eigenlijk de bedoeling was. Thuis dus. Maar ergens ook niet, en vooral vandaag voelde ik dat.
Vandaag kwam een vriend op bezoek in mijn ouderlijk huis. Een vriend die hoort bij mijn nieuwe ik. Althans, we kennen elkaar nog niet super lang. We kennen elkaars oude ‘ik-ken’ niet.
We kletsten aan een stuk door, beide enthousiast over onze inzichten en ideeën. Tegelijkertijd voelde het ook een beetje vreemd. Ik werd me ervan bewust dat ik normaal niet zo openlijk praat als ik hier ben. Ook merkte ik dat er meer afstand ontstond tussen ons en de rest die thuis was. Ik merkte dat ik me iets inhield en niet alles deelde wat ik eigenlijk zeggen wilde. Het voelde alsof dat op een bepaalde manier te confronterend zou zijn voor hen.
Confronterend omdat de gesprekken zo anders zijn dan waar de gesprekken normaal gesproken over gaan als ik hier ben. Gesprekken belicht vanuit een ander perspectief. Nu was ik niet alleen, maar met iemand die er ook zo naar kijkt. We spraken over diepe onderwerpen en inzichten alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Wat voor ons ook het geval is, maar voor hen niet, dat weet ik.
Opeens voelde ik me ongewenst, alsof ik de energie verstoorde. Datgene wat ook ik ergens normaal vind, werd opeens minder normaal. Omdat er nog iemand was die er net zo naar keek.
Ik moest denken aan heksen, dat die vroeger verbrand werden. Heksen (en tovenaars) bestaan nog steeds. Moderne heksen. Het zijn mensen die andere dingen zien en kunnen dan de meeste mensen gewend zijn. Ze worden niet meer verbrand, maar hetzelfde principe vindt nog steeds plaats. Veel mensen vinden het spannend en sluiten zich uit zelfbescherming af, of verzetten zich misschien tegen deze mensen.
Het kan spannend zijn om open te blijven als je het zelf niet ziet. Dan wordt je continu geconfronteerd met de mogelijkheid dat jouw wereldbeeld misschien toch anders is dan je altijd dacht. Om dan open te blijven, daar is heel veel moed voor nodig.
Zelfs degenen die heksen hebben verbrand deden dat alleen maar omdat ze bang waren. Ze waren niet in staat om open te blijven met zoveel onzekerheid. Het is de angst die zorgt voor afgescheidenheid en polarisatie. Toen vroeg ik me af hoe je dan juist weer verbinding creëert.
Ten eerste is het nodig dat we de ander erkennen in wie die is. Daarmee dus ook bereid zijn om oordeelloos te luisteren, zonder dat we het met de ander eens hoeven zijn. Veel mensen vinden dit lastig en voelen zich dan bedreigd, omdat dit luisteren de kans meebrengt dat we ons eigen standpunt gaan herzien, of gaan twijfelen en dat zorgt voor onzekerheid.
Naast de ander erkennen is het ook noodzakelijk dat we onszelf inbrengen ontdekte ik. Dat ook dit een voorwaarde is om echt een verbinding tot stand te brengen. Voor een daadwerkelijke verbinding is het nodig dat twee mensen zichzelf inbrengen en elkaar erkennen voor wie ze zijn. Dat mensen niet naar ons vragen betekent niet perse dat ze niet geïnteresseerdzijn. Misschien vinden ze het lastig of spannend en weten ze vooral niet wat ze vragen moeten, omdat het iets is wat voor hen onbekend is. We kunnen dan kiezen om een handje te helpen, te vragen of we iets mogen delen. Voor hen, maar ook voor onszelf, omdat we alleen op die manier een authentieke verbinding kunnen creëren.
Meer delen over mezelf dus, iets delen wat voor mij belangrijk is en voor een ander waarschijnlijk nieuw. Ik deel dan niet om te overtuigen, dat zorgt alleen maar voor meer angst, meer weerstand en afgescheidenheid. Ik deel om te verbinden.
Als ik iets van mezelf deel om te verbinden dan vraag ik eigenlijk of de ander even de tijd wil nemen om naar mij te luisteren. Actief onszelf inbrengen (voor degenen onder ons die vooral erg goed zijn in luisteren) kan een uitdaging zijn. Het is dan goed om te beseffen dat wanneer we niet delen, we juist iemand de gelegenheid ontnemen om te verbinden met ons. Dat we het de ander ontnemen om een diepere verbinding tot stand te brengen.
Actief onszelf inbrengen kan spannend zijn en kwetsbaar. Het zou namelijk kunnen dat de ander geen ruimte heeft om ons te erkennen of niet in staat is om oordeelloos te luisteren. Nog wel kwetsbaarder dan ‘luisteren’ omdat we niet alleen het risico lopen dat we ons eigen standpunt opnieuw gaan onderzoeken, maar ook omdat we misschien worden afgewezen, omdat de ander (nog) geen ruimte heeft voor ons. Maar toch… als we onszelf niet inbrengen (of de ander niet erkennen) dan wordt de verbinding eenzijdig en oppervlakkig. Pas als we dat wel gaan doen, dan kan daadwerkelijk een authentieke verbinding tot stand komen.
We kunnen zeggen dat het niet om de erkenning van een ander gaat, maar dat we onszelf mogen erkennen. Dat klopt. Dat is voorwaardelijk. Maar ‘daarnaast’ willen we ook erkend worden door anderen, oftewel verbinden. We kunnen zeggen dat de mening van een ander er niet toe doet, en dat we het prima zonder hen redden (wat misschien ook zo is). En toch, in essentie willen we het liefst verbinden, maar weten we vaak niet hoe (wat we misschien ontkennen in situaties waar het onmogelijk lijkt, of nu nog is).
Wat eigenlijk gebeurt in een situatie waarin we de ander vragen of we iets van onszelf mogen delen is:
Het is voor mij belangrijk dat jullie mij erkennen in wie ik ben.
Oftewel: Ik vind jullie erkenning belangrijk.
Oftewel: Ik vind jullie belangrijk, in wie jullie zijn. (Wat de ander een veiliger gevoel geeft.)
Oftewel: Ik wil vanuit mijn essentie verbinden met wie jullie in essentie zijn.
Het gaat er niet om of de ander het met ons eens is. De kunst is om elkaar te waarderen om wie we zijn, als unieke individuen. Of het nou gaat om verschillen in de familie of tussen bevolkingsgroepen, we mogen weer leren om juist in die diversiteit te verbinden. Hoe saai zou het leven zijn als we allemaal op elkaar lijken?
Kunnen we de ander erkennen zonder dat we onszelf bedreigd voelen in wie wij zijn? Of durven we de ander misschien zelfs te erkennen als we ons wel bedreigd voelen? Zijn we in staat om gecenterd te blijven in onszelf en ons steeds weer te richten op verbinding? Kunnen we de ander misschien zelfs helpen om zich iets veiliger te voelen, zodat die zich op zijn beurt weer meer naar ons kan openen?
We komen allemaal voort uit dezelfde bron en tegelijkertijd zijn we op dit fysieke niveau verschillend. Het is juist de diversiteit op aarde die het leven zo prachtig maakt. Het is voor ons de kunst om die schoonheid weer te zien. Om vanuit onze eigen unieke kern weer te durven verbinden met de andere unieke individuen om ons heen, die in essentie eigenlijk hetzelfde zijn.
Photo by Johannes Plenio on Unsplash