Misschien is het wel gezond om ons depressief te voelen in deze maatschappij. Een maatschappij die zo ver afstaat van wat we in essentie zijn. Misschien is depressief zijn wel een stapje vooruit in vergelijking tot nog wel meekunnen. De maatschappij is namelijk ziek, heel ziek. Het leven is niet ziek. Het leven is prachtig: de natuur, wij, wat we in essentie zijn. Maar de maatschappij is ziek: het geldsysteem, de gezondheidszorg, het onderwijs. Alles eigenlijk, en daar worden wij ziek van.
Een veelvoorkomende ziekte is nu depressie. Veel mensen hebben daar op de een of andere manier wel eens mee te maken. Voor kortere of langere periode, wel of geen antidepressiva, ze ervaren het zelf, of ze kennen mensen. Ik zou depressie omschrijven als ‘geen zin hebben om te leven’. Ook niet per se het leven willen beëindigen, maar ook niet willen leven. Nergens zin in hebben, ook niet in dingen die eigenlijk leuk zouden moeten zijn. Een bepaalde zwaarte meedragen, overal waar we gaan.
Het kan dat we nooit te maken hebben gehad met depressie, dat we best een leuk leven hebben: een leuke baan, een gezin misschien. Dat kan natuurlijk, dat is fijn. Maar toch, over het algemeen houden we onszelf klein. Voelen we ons misschien niet depressief, maar leven we ook niet voluit. Leven we maar een fractie van ons potentieel. Durven we niet in onze kracht te staan en onze eigen leiding te volgen.
Onze potentie leven is niet hetzelfde als altijd maar meer willen, of volop consumeren. Het gaat juist om een omgekeerde beweging: om expressie geven aan onze kern. In plaats van: een leegte opvullen, onszelf klein houden, genoegen nemen met minder; gaat het om: expressie, overvloed, overstromen.
We worden zo klein gehouden. Het is bizar hoe we leven. Wat we voor normaal houden. Het is de norm ja, maar niet normaal. Van kinds af aan worden we geprogrammeerd, we houden ons koest in kantoren en huizen en als we nog vakantiedagen hebben mogen we misschien nog op vakantie, als we genoeg geld hebben ‘verdiend’.
We zijn bang om kritisch te zijn en vragen te stellen, om zelf na te denken. We horen er liever bij. We lopen liever mee met de meute, dan dat we opvallen. Precies dat houdt ons klein: erbij horen, zekerheid, angst. We hebben geen idee hoe krachtig we zelf zijn. Daar hebben we nog nooit echt contact mee gemaakt, aangezien we altijd netjes meeliepen in het gareel.
We kunnen stellen dat we bevoorrecht zijn in het westen met zoveel welvaart, maar ik geloof er niets van. Dat ze het in derde wereldlanden pas echt slecht hebben: geen eten, dat is erg. Of zeven dagen per week, twaalf uur per dag in een fabriek werken onder barre omstandigheden, dat is pas heftig. Dat is ook zo, en toch zijn in het westen veel mensen depressief. Kan het zelfs zo ver gaan dat mensen zelfmoord plegen. Mensen die het aan de oppervlakte eigenlijk goed hebben. Hoe is dat te verklaren dan?
Zijn naast de fysieke realiteit andere componenten misschien net zo belangrijk? Omdat we spirituele wezens zijn die tijdelijk in een fysiek lichaam leven? Verbinding bijvoorbeeld? Zingeving? Liefde? Wat doet er eigenlijk echt toe? Wat kom ik doen? Waarom ben ik hier? Grote vragen voor filosofen? Of de basisvragen voor ieders leven? De belangrijkste vragen voordat we überhaupt ergens aan beginnen?
Als we toch eens verbinding maken met onze kern, met onze unieke talenten, onze gaven, dan zijn we zo krachtig, dat we onszelf zullen verbazen. Dan houdt niets ons meer tegen. Voordat we daar komen, moeten we eerst loslaten wat we niet zijn. Wat zo belangrijk lijkt, maar er eigenlijk niet echt toe doet. Voordat we kunnen genezen, kunnen veranderen, kunnen vernieuwen, moeten we eerst erkennen wat niet klopt. Zolang we blijven bewegen in de huidige systemen, blijven doorgaan in de ratrace, blijven we doorlopen op een doodlopende weg. Of we draaien om, of we lopen door tot de weg uiteindelijk stopt.
Omdraaien is onder ogen zien, erkennen, hoe de huidige situatie is. De oogkleppen afzetten. Stoppen met druk zijn, verdoven en afleiding. Stilstaan. We zijn deze kennis verloren volgens mij: het belang van ‘erkennen en omarmen’. Zowel het licht als het donker, zowel plezier als verdriet. Dat alles erbij hoort. Dat we niet kunnen elimineren. Als we dat wel doen, dan blijft het net zo lang om aandacht schreeuwen totdat we dat geven. Dat geldt net zo goed voor persoonlijke trauma’s als voor collectieve trauma’s en maatschappelijke thema’s.
Erkennen dat de maatschappij echt heel ziek is bijvoorbeeld. Dat inzien. Dat helpt. Want dat doet ons realiseren dat het niet vreemd is als we ons slecht voelen. Dat het zelfs gezond is om niet in deze systemen te passen, omdat ze volledig afwijken van onze essentie. Dat wij niet gek zijn, maar de maatschappelijke structuren niet kloppen. Pas dan stoppen we met onszelf aanpassen, onszelf kleiner maken en met denken dat het aan ons ligt. Dat wij meer medicijnen moeten slikken, of misschien zelfs onze kinderen. Nee. Depressie helpt ons. Depressie is onze vriend. Het laat ons zien wat niet klopt. Het is een signaal van ons ‘eigen’ systeem. Eerst voelen wat niet klopt zodat we ons kunnen richten op wat wel klopt. Ons geniale systeem dat onze richtingaanwijzer is, om zelf te navigeren. Die mogen we vertrouwen.
Erkennen dus, onder ogen zien. De diepte in. Maar dat is spannend en pijnlijk en onzeker en onbekend. Liever vermijden we die plek, helemaal als we nog niet weten of we er ooit nog uit zullen komen. Zolang het nog lukt, kijken we liever weg. Lopen we liever op een doodlopende weg dan dat we belanden in onzekerheid. Toch dienen we het vroeger of later te erkennen. We kunnen er niet omheen, we moeten er echt doorheen. De diepte in: voelen, ermee zijn. Dat is de enige manier. Niet leuk, maar wel nodig. Tot die tijd bouwt de spanning alleen maar op, de vraag is alleen hoe ver het moet komen. Het is er al: de disbalans, de pijn; het klopt niet. Door te doen alsof dat niet waar is, gaat het niet vanzelf weg.
Echt ermee zijn, als een moeder, een liefdevolle moeder die zorgt voor haar huilende baby. Het is juist de angst voor de angst, de weerstand tegen het verdriet, dat het ondragelijk maakt. Echt omarmen, echt voelen, dat is al genezen. Dat zorgt voor transformatie. Datzelfde principe vindt ook plaats bij sommige mensen die op vakantie gaan en dan ziek worden. Dat lijkt een achteruitgang, maar eigenlijk is het een vooruitgang. Het genezingsproces begint dan. Eindelijk is er rust en ontspanning. Eindelijk is er ruimte voor erkenning, erkenning dat we eigenlijk overspannen zijn. Dat we te veel op spanning staan. Knap eigenlijk hoe lang we dat kunnen onderdrukken. Terwijl het onmiddellijk boven water komt zodra we het de ruimte geven.
Depressie, de-pressed ons. Naar binnen drukkend i.p.v. naar buiten tredend. Het brengt ons weer naar onze kern, onze bron, daar waar de magie is. Wij zijn prachtig, wij zijn compleet, wij zijn leven. Het leven leeft, het geeft expressie. Kijk naar kleine kinderen, die zijn dat nog niet verloren. Het tegenovergestelde van depressie zijn we eigenlijk. Daarom duwt depressie ons de tegengestelde richting op, weer richting onze kern.
Het leven is zo mooi, wij zijn mooi. Er is zoveel moois te ervaren en te creëren. Toch zijn we in staat om nergens zin in te hebben, lukt het om ons levenloos te voelen, terwijl we eigenlijk leven ‘zijn’. Het klopt niet en toch voelen we ons zo. Het zijn overtuigingen, patronen, systemen, gedachten, gewoonten en angsten die onze essentie overschaduwen. Zo sterk zijn die constructies dus. Daarom is het belangrijk om ze te erkennen, zodat we ze kunnen transformeren. Tot die tijd creëren we oude constructies in nieuwe jasjes, omdat we niet tot de kern gaan. De basiswaarden, de grondtoon, klopt dan niet. Dan kunnen creaties nooit gezond zijn. Daar staan we nu, niet alleen als individu, maar ook als maatschappij. Pas als we die stap zetten, als we durven voelen en onder ogen zien wat er speelt, dan kunnen we echt een nieuwe maatschappij creëren. Een gefundeerde maatschappij, afgestemd op onze kern, met kloppende basiswaarden.
Samen nieuwe systemen en structuren bouwen die voor iedereen kloppen. Dat is veel werk, maar we zijn ook met veel. In onze kern weten we allemaal wat juist is en zijn we afgestemd op dezelfde bron. Het enige wat we kunnen, en hoeven doen, is onze unieke bijdrage leveren. Expressie geven aan onze kern, aan onze leiding. Ons unieke stukje met de wereld delen. Heel klein en heel groot tegelijkertijd. Als we dat doen, nodigen we anderen daar ook toe uit, waardoor het nog weer een stukje groter wordt. We komen er wel, we doen het al. Stapje voor stapje en we doen het samen.